Funkcje wątroby

Filtr, fabryka, magazyn, przetwórnia, tarcza ochronna, laboratorium, centrum detoksykacyjne, bufor bezpieczeństwa – funkcje wykonywane przez wątrobę można określić wieloma słowami. W końcu jest ich ok. 500…

Wątroba to niezwykle pracowity organ. Wyróżnia się nie tylko intensywnością działania, ale też różnorodnością wykonywanych zadań. Choć jest przypisana do układu pokarmowego, spełnia funkcje charakterystyczne dla innych systemów, np. trawiennego, odpornościowego, krążenia. To właśnie mnogość i wielorakość powinności, a nie posiadane gabaryty (wymiary: 24 cm na 15-20 cm; masa: 2,0-2,5 kg – najwięcej ze wszystkich narządów), czynią zeń organ, od którego zależy zdrowie i kondycja całego ciała. Tak na dobrą sprawę mogłaby być cztery razy mniejsza, a i tak poradziłaby sobie znakomicie ze swoimi obowiązkami (warto o tym pamiętać, gdy nasi bliscy potrzebują przeszczepu).

Wszystkie pełnione przez ten narząd funkcje można podzielić na cztery grupy:

Metaboliczną – czyli przemiany pokarmu

Wątroba jest głównym miejscem przemian węglowodanów, lipidów, białek, hormonów i substancji odżywczych. Żyła wrotna, która doprowadza krew z żołądka, jelit, trzustki i śledziony, dostarcza substancji odżywczych do jelita cienkiego, a wątroba przetwarza je (m.in. spala kwasy tłuszczowe) Największy narząd można przyrównać do laboratorium, w którym przyjęty pokarm przekształca się w energię i składniki niezbędne do życia. „Przerobione posiłki” transportowane są przez krew do wszystkich komórek organizmu.

Produkcyjną – czyli, ile wątroba z siebie daje

Jest gruczołem, czyli narządem wydzielającym poza swój obszar pewne substancje, które warunkują zaistnienie pewnych procesów, wykonanie określonych czynności. Komórki wątrobowe produkują: cholesterol, żółć, enzymy trawienne (np. aminotransferazę alaninową, lipazę wątrobową), trójglicerydy, hormony (np. angiotensynę, insulinopodobny czynnik wzrostu), czynniki krzepnięcia (fibrynogen, protrombina), prawie wszystkie białka osocza krwi (w tym albuminę i globulinę), heparynę (organiczny związek chemiczny zapobiegający krzepnięciu krwi w naczyniach). Wątroba kobiet w ciąży produkuje krwinki czerwone używane przez płód.

Magazynującą – w razie wypadku wątroba pomoże

Przechowuje glikogen, który w razie zapotrzebowania organizmu na energię, np. w trakcie intensywnego lub długiego wysiłku fizycznego, rozpada się na cząsteczki łatwo przyswajalnej glukozy. W ten sposób zapobiega niedocukrzeniu, czyli bardzo gwałtownemu spadkowi stężenia glukozy. Można więc stwierdzić, że spełnia rolę buforu bezpieczeństwa.

Poza tym paliwem dla komórek składowane są tutaj tłuszcz, witaminy A, D, K, żelazo oraz niewielkie ilości wit. B12 i C. Zapasy niektórych z nich starczą na dwa lata.

Gruczoł magazynuje także najważniejszy płyn ustrojowy, który w normalnych warunkach stanowi do 30 proc. masy narządu (500-800 g). W wątrobie znajduje się ok. 15 proc. krwi krążącej w ustroju. Jej ilość rośnie w przypadku przewlekłej niewydolności serca oraz podczas wstrząsu krążeniowego. Gdy zajdzie potrzeba, np. w trakcie wypadku, płyn uwalniany jest do krwiobiegu!

Detoksykacyjną – czyli wątroba jak prywatna oczyszczalnia

Filtruje krew z szybkością 1,5 litra/min i wyłapuje z niej substancje szkodliwe (np. powstający z rozkładu białek amoniak), które neutralizuje i wydala. Stanowi kolejną po jamie nosowej i gardle zaporę dla szkodliwych drobnoustrojów. Odtruwa organizm, metabolizując np. leki hepatotoksyczne, alkohol, trujące grzyby, metale ciężkie, nikotynę. Bez niej już po kilkunastu godzinach doszłoby do zatrucia wielonarządowego i śmierci.

Oprócz tego dezaktywuje nieużywane i niepotrzebne w danym czasie hormony. W przeciwnym razie nasze organy i układy byłyby nadaktywne i bez przerwy pracowałyby pełną parą, czego nikt by nie wytrzymał.

Sharing is caring!