St艂uszczenie w膮troby

Dawniej przypisywano j膮 tylko tym, kt贸rzy nie wylewaj膮 za ko艂nierz. P贸藕niej odkryto, 偶e nie musi by膰 wy艂膮cznie skutkiem nadu偶ywania alkoholu. To szkodliwy mit, bo pozwala my艣le膰: 鈥濻t艂uszczenie w膮troby mnie nie dotyczy 鈥 przecie偶 nie pij臋鈥. Figa z makiem. Komu jeszcze grozi ta dolegliwo艣膰?

Pami臋tasz mit o Prometeuszu, kt贸remu odrasta艂a wydziobywana przez s臋pa w膮troba? Regeneracja najwi臋kszego ludzkiego organu nie jest fikcj膮 鈥 kom贸rki tworz膮ce zraziki, czyli podstawow膮 jednostk臋 anatomiczn膮 w膮troby, s膮 w stanie same si臋 odbudowa膰 nawet po ci臋偶kich uszkodzeniach mechanicznych i chemicznych! W膮troba rzadko daje si臋 we znaki, poniewa偶 jest du偶a i mimo wewn臋trznych k艂opot贸w oraz os艂abienia potrafi pe艂ni膰 swoje funkcje. Lecz nawet ona ma granice wytrzyma艂o艣ci.

Czym jest st艂uszczenie?

To jeden ze skutk贸w niewydolno艣ci narz膮du. W膮troba, kt贸ra nie radzi sobie z przypisanymi jej zadaniami, ulega st艂uszczeniu. Te polega na odk艂adaniu si臋 t艂uszczu, kt贸ry normalnie powinien by膰 metabolizowany w hepatocytach聽i przyswajany przez organizm. Kiedy w膮troba nie jest w stanie przetworzy膰 tego sk艂adnika od偶ywczego, ten zaczyna j膮 obrasta膰. Organ powi臋ksza si臋 i uciska otaczaj膮c膮 go b艂on臋 surowicz膮. Wtedy zaczyna si臋 k艂ucie z prawej strony pod 偶ebrami.

Sk膮d si臋 bierze?

G艂贸wn膮 przyczyn膮 st艂uszczenia jest nadu偶ywanie alkoholu (35 proc. pij膮cych za cz臋sto i w nadmiarze choruje z tego powodu). Drugim najcz臋艣ciej spotykanym czynnikiem jest聽t艂uste jedzenie obfituj膮ce w pokarmy ci臋偶kostrawne i t艂uszcze zwierz臋ce. Schorzenie mo偶e te偶 pojawi膰 si臋 w wyniku spo偶ywania nadmiaru jedzenia (kalorii) w og贸le, czyli聽oty艂o艣ci聽lub du偶ej nadwagi (prawdopodobie艅stwo wyst膮pienia choroby u os贸b wa偶膮cych za du偶o wynosi 60 proc.). Pami臋tajmy, 偶e niezu偶yte w臋glowodany zamieniaj膮 si臋 w t艂uszcz obrastaj膮cy narz膮dy wewn臋trzne! Nadwaga i oty艂o艣膰 stwarzaj膮 zagro偶enie zespo艂em metabolicznym (nadci艣nieniem, nieprawid艂owym poziomem frakcji cholesterolu), kt贸ry rodzi ryzyko聽niealkoholowej st艂uszczeniowej choroby w膮troby聽(ang. NAFLD).

Wa偶n膮 przyczyn膮 jest聽nadu偶ywanie wybranych lek贸w聽(m.in. antybiotyk贸w, przeciwzapalnych, przeciwgru藕liczych), kt贸re prowadz膮 do zapalenia przeradzaj膮cego si臋 w st艂uszczenie.

Schorzenie mo偶e by膰 te偶 skutkiem聽藕le leczonej cukrzycy i dyslipidemii. Terminem tym okre艣la si臋 zaburzenia gospodarki lipidowej, czyli jednoczesne wyst臋powanie zbyt wysokiego st臋偶enia tr贸jgliceryd贸w, zbyt niskiego poziomu HDL oraz obecno艣ci ma艂ych, g臋stych cz膮steczek LDL (oznaczanych jako sdLDL). Zagro偶one s膮 r贸wnie偶 osoby choruj膮ce na聽wirusowe zapalenie w膮troby typu C.

Niekiedy st艂uszczenie powstaje w wyniku drastycznego odchudzania si臋.聽Je艣li zbyt szybko tracimy na wadze, uwolniony z tkanek t艂uszcz mo偶e przedosta膰 si臋 do krwi i wraz z ni膮 sp艂yn膮膰 do w膮troby.

Jak rozpozna膰?

W zale偶no艣ci od przyczyny choroba聽mo偶e przebiega膰 bez 偶adnych symptom贸w聽(odmiana alkoholowa) lub objawia膰 si臋 zm臋czeniem, os艂abieniem, z艂ym samopoczuciem, problemami ze snem i krzepliwo艣ci膮 krwi, powi臋kszeniem w膮troby lub/i 艣ledziony (odmiana NAFLD). Niekiedy w obu wersjach schorzenia chory mo偶e odczuwa膰 b贸l w prawym pod偶ebrzu, rozdra偶nienie oraz zaobserwowa膰 spadek odporno艣ci.

Poza wywiadem alkoholowym (zar贸wno jego nadu偶ywanie, jak i unikanie mog膮 艣wiadczy膰 o st艂uszczeniu!) oraz morfologi膮, schorzenie potwierdza si臋 r贸偶nymi badaniami, np. USG, histopatologicznymi (analiz膮 wycinka w膮troby), pr贸bami w膮trobowymi (AspAT, ALAT, GGTP).

Jak leczy膰?

Terapia polega g艂贸wnie na zmianie trybu 偶ycia i modyfikacji planu 偶ywieniowego. Przede wszystkim trzeba je艣膰 ma艂ymi porcjami 鈥 cz臋艣ciej, ale mniej. Nale偶y odstawi膰 potrawy sma偶one i znacz膮co zredukowa膰 spo偶ycie t艂uszcz贸w zwierz臋cych. Ale! 鈥 z mi臋sa nie wolno rezygnowa膰 ca艂kowicie. Bia艂ko jest bowiem potrzebne w odbudowie zniszczonego mi膮偶szu. Teraz trzeba po prostu wybiera膰 zdrowsze mi臋so, czyli chudy dr贸b, ciel臋cin臋, ryby 鈥 wszystko pieczone w folii, pergaminie, r臋kawie, bez t艂uszczu, duszone w sosie w艂asnym albo gotowane na parze. Warto te偶 je艣膰 chudy nabia艂. Powinno si臋 ograniczy膰 s艂odycze i zwi臋kszy膰 udzia艂 warzyw (zw艂aszcza jarzyn) w diecie. Pomocne s膮 wyci膮gi czy inne produkty z ro艣lin o dzia艂aniu hepatoprotekcyjnym i wspomagaj膮cym regeneracj臋 w膮troby, np. ziarna ostropestu, ziele karczocha, napary z dziurawca, sza艂wii, kopru, tymianku. Trunki najlepiej odstawi膰.

Drugim krokiem jest zwi臋kszenie aktywno艣ci fizycznej. Regularne uprawianie sportu to konieczno艣膰.

Zmiany spowodowane st艂uszczeniem s膮 odwracalne, natomiast nieleczona choroba prowadzi do zapalenia narz膮du, a to prowadzi do zw艂贸knienia i wreszcie鈥 marsko艣ci. Ta jest ju偶 nieodwracalna.

Sharing is caring!

Dodaj komentarz